Y Cyngor yn diweddaru'r Polisi Seddi Gwag yn dilyn deddfwria

16 diwrnod yn ôl

Mae Bwrdd Gweithredol Cyngor Sir Caerfyrddin yn diweddaru ei bolisi seddi gwag ar gyfer cludiant ysgol, yn dilyn newidiadau i ddeddfwriaeth genedlaethol.

Mae hefyd yn bwriadu dirwyn i ben y tâl gweinyddol o £50 am seddi gwag ar fysiau ysgol a redir gan y Cyngor, yn ogystal ag ystyried adolygiad ehangach o'r polisi cludiant ysgol.

Daw'r cyhoeddiadau hyn yn sgil cyflwyno deddfwriaeth newydd ledled y DU. Mae'r ddeddfwriaeth yn effeithio ar bob awdurdod lleol yng Nghymru a Lloegr, ac mae'n golygu bod yn rhaid i'r holl wasanaethau bysiau masnachol gydymffurfio â mesurau mynediad i bobl anabl.

Golyga hyn fod bysiau ysgol oedd yn cael eu darparu'n fasnachol yn Sir Gaerfyrddin – ac ym mhob rhan o'r DU –  wedi cael eu tynnu'n ôl os nad oeddent yn cydymffurfio â'r ddeddfwriaeth. Nid penderfyniad y Cyngor yw hwn.

Mae'r awdurdod wedi lobïo Llywodraethau Cymru a'r DU ynghylch newid y rheolau i ganiatáu eithriad ar gyfer gwasanaethau a ddarperir i ysgolion.

Hefyd mae'r Cyngor wedi ymrwymo i adolygu cludiant ysgol.

Yn Sir Gaerfyrddin, mae'r Cyngor yn darparu cludiant am ddim i'r ysgol i 8,500 o ddisgyblion sy'n byw mwy na thair milltir o'u hysgol uwchradd a dwy filltir o'u hysgol gynradd.

Mae'r ddeddfwriaeth newydd yn effeithio ar deuluoedd sy'n byw o fewn tair milltir i'w hysgol uwchradd, neu o fewn dwy filltir i'w hysgol gynradd, nad ydynt yn gymwys i gael cludiant am ddim i'r ysgol a lle mae'r rhieni'n gyfrifol am hynny.

Mae tua 18,500 o ddisgyblion nad oes ganddynt hawl i gael cludiant yn gwneud eu ffordd eu hunain i'r ysgol eisoes.

Dywedodd y Cynghorydd Hazel Evans, sef yr Aelod o’r Bwrdd Gweithredol dros yr Amgylchedd: "Rydym ni'n sylweddoli bod y ddeddfwriaeth hon yn mynd i gael effaith ar rai teuluoedd. Er ein bod yn cydymdeimlo'n llwyr, mater cenedlaethol yw hwn ac nid penderfyniad gan y Cyngor. Fodd bynnag, byddwn ni yn cynnal adolygiad cyffredinol o'r polisi cludiant ysgol.”

Ychwanegodd: “Rydym ni wedi gweithio'n agos gydag ysgolion i ddarparu gwybodaeth am drafnidiaeth gyhoeddus, a byddwn ni'n dal ati i lobïo Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU i'w cael i ail-ystyried y ddeddfwriaeth genedlaethol hon.”

 

Ffeithiau

  • Mae hwn yn fater sydd y tu hwnt i reolaeth y Cyngor, ac mae'n deillio o reoliadau cydymffurfio â'r Ddeddf Gwahaniaethu ar Sail Anabledd sy'n effeithio ar wasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus a ddaeth i rym ar 1 Ionawr, 2020.
  • Yn dilyn her gan grwpiau hawliau anabledd, cryfhawyd y ddeddfwriaeth ym mis Gorffennaf 2019 i gynnwys cerbydau cludiant ysgol. Rhoddwyd gwybod i'r Cyngor a gweithredwyr gwasanaethau bysiau masnachol am y newid hwn ym mis Gorffennaf/Awst 2019. Tynnodd nifer o ddarparwyr gwasanaethau masnachol eu gwasanaethau'n ôl o fis Medi. Bu i eraill ddal ati i ddarparu gwasanaethau hyd nes i'r ddeddfwriaeth ddod i rym ar 1 Ionawr, 2020. Mae'r Cyngor eisoes yn darparu cludiant am ddim rhwng y cartref a'r ysgol ar gyfer disgyblion ag anableddau neu anghenion ychwanegol (dim ots pa mor bell y maent yn byw o'u hysgol) gan ddefnyddio cerbydau arbenigol.
  • Nid yw'r mater hwn yn effeithio ar ddisgyblion sy'n gymwys i gael cludiant am ddim rhwng y cartref a'r ysgol am eu bod yn byw ymhellach na thair milltir o'u hysgol uwchradd, neu ddwy filltir o'u hysgol gynradd. Mae'r Cyngor yn darparu cludiant am ddim i 8,500 o ddisgyblion cymwys, sy'n costio £9 miliwn y flwyddyn.
  • Mae'r pellter cerdded o dair milltir o ysgol uwchradd, neu ddwy filltir o ysgol gynradd, wedi'i ragnodi gan Fesur Teithio gan Ddysgwyr Cymru Llywodraeth Cymru.
  • Cyfrifoldeb rhieni yw cludo disgyblion sy'n byw o fewn y pellter cerdded i'w hysgol.
  • Asesir y llwybrau cerdded sydd ar gael i'r ysgol yn unol â meini prawf a bennir yn genedlaethol.
  • Byddai'n costio mwy na £15 miliwn i'r Cyngor ddarparu cludiant am ddim i'r ysgol i 18,500 o ddisgyblion ychwanegol nad ydynt yn gymwys – nid yw hyn yn ymarferol yn ariannol, ac nid oes digon o fysiau.
  • Os oes gan y Cyngor seddi gwag ar y bysiau mae'n eu darparu, mae'n sicrhau bod y seddi hyn ar gael. Mae'r Cyngor yn bwriadu dirwyn i ben y tâl gweinyddol o £50 am y seddi gwag hyn, y gellir gwneud cais amdanynt bob mis Medi. Mae nifer cyfyngedig o seddi gwag ar gael ar fysiau ysgol, a chânt eu dyrannu yn unol â pholisi Seddi Gwag y Cyngor.
  • Os caiff gwasanaeth bws ysgol ei weithredu'n fasnachol gan gwmni preifat i deithwyr sy'n talu, mae'n rhaid i'r gwasanaeth ddarparu mynediad llawn i bobl anabl. Mae sawl darparwr yn Sir Gaerfyrddin nad yw'n gallu cydymffurfio â'r ddeddfwriaeth gan nad oes cerbydau priodol ar gael, a chan fod darparu cerbydau sy'n cydymffurfio'n llawn â'r Ddeddf Gwahaniaethu ar Sail Anabledd yn gostus iawn.