Plant ysgolion Sir Gaerfyrddin yn defnyddio eu pwerau arbennig i daclo newid hinsawdd

75 diwrnod yn ôl

Mae ein plant yma yn Sir Gaerfyrddin, sef cenedlaethau'r dyfodol yn chwarae rhan hanfodol yn y gwaith o gefnogi'r frwydr yn erbyn newid hinsawdd.

Mae Cyngor Sir Caerfyrddin wedi ennyn diddordeb miloedd o blant yn ei fenter Prosiect Zero Sir Gâr - sef ymdrech wedi'i thargedu i ddod â phobl at ei gilydd i gefnogi taith yr awdurdod tuag at ddod yn garbon sero-net erbyn 2030.

Mae plant ysgolion cynradd ledled y sir wedi cael eu herio i fod yn 'Archarwyr Prosiect Zero', gan rannu eu pwerau arbennig a'u syniadau i helpu Sir Gaerfyrddin i daclo newid hinsawdd. Mae'r hyn sy'n eu hysbrydoli yn cael ei rannu ar-lein gan ddefnyddio #ProsiectZeroSirGâr.

Mae hyn yn cyd-fynd â thema gadarn ar newid hinsawdd sy'n rhedeg drwy'r cwricwlwm lle mae disgyblion yn dysgu am achosion ac effaith negyddol cynhesu byd-eang, a pha gamau y mae angen eu cymryd i helpu i ddiogelu eu dyfodol.

Mae gan ysgolion lawer o'u prosiectau a'u mentrau eu hunain ar y gweill hefyd, gan gynnwys cynlluniau ailgylchu, gerddi cymunedol i dyfu a defnyddio eu cynnyrch eu hunain, cynaeafu dŵr glaw, plannu coed, diwrnodau heb gig a llawer mwy.

Mae miloedd o blant hefyd yn cymryd rhan yn y rhaglen ryngwladol 'Walk the Global Walk' sy'n cael ei arwain yng Nghymru gan Gyngor Sir Caerfyrddin mewn partneriaeth â Dolen Cymru Lesotho.

Mae'r rhaglen yn addysgu plant am faterion byd-eang sy'n ymwneud â mudo, newid yn yr hinsawdd a chydraddoldeb rhywiol, yn ogystal â rhoi cyfleoedd iddynt ddysgu am wahanol ddiwylliannau a datblygu dealltwriaeth am faterion byd-eang.

Drwy'r gwaith hwn, mae disgyblion wedi datblygu 'Maniffesto Gweithredu dros yr Hinsawdd, Gôl-geidwaid Byd-eang Sir Gaerfyrddin', a alwodd ar y cyngor i ymrwymo i gyfres o addewidion sy'n cynnwys datblygu mwy o fannau gwyrdd ar dir ysgolion, annog cludiant cynaliadwy i'r ysgol, lleihau plastig untro mewn ysgolion a sicrhau bod pobl ifanc yn cael eu cefnogi i gyflawni gweithredoedd perthnasol er budd yr hinsawdd.

O ran agweddau eraill, mae Cyngor Sir Caerfyrddin yn sicrhau bod adeiladau ysgolion yn addas ar gyfer y dyfodol - mae ysgolion newydd sy'n cael eu hadeiladu ac adeiladau sy'n cael eu hailddatblygu fel rhan o Raglen Moderneiddio Addysg y cyngor yn cynnwys nodweddion ecogyfeillgar.

Maent yn cynnwys ysgolion sydd wedi'u cynllunio a'u hadeiladu i safonau Passivhaus sy'n cynnig yr effeithlonrwydd thermol uchaf, gydag eraill yn cael eu hadeiladu i gynnwys paneli solar neu baneli yn cael eu hôl-osod ar yr adeiladau, pympiau gwres o'r ddaear a'r awyr, systemau mecanyddol i adfer gwres a deunyddiau adeiladu cynaliadwy. 

Dywedodd y Cynghorydd Glynog Davies, yr Aelod Cabinet dros Addysg a Gwasanaethau Plant:

Ein plant yw ein dyfodol ac mae'n gwbl gywir bod ganddynt rôl weithredol wrth gefnogi ein brwydr yn erbyn newid hinsawdd.
"Wrth i mi ymweld ag ysgolion, rwy’n gweld nid yn unig y mesurau eco sy'n cael eu cynnwys yn ein hadeiladau ond hefyd y gweithgaredd cwricwlaidd ac allgyrsiol sy’n helpu i lunio meddyliau a dyfodol y plant, gan eu hannog i ddysgu am newid hinsawdd a'r rhan y gallant ei chwarae, ac mae hyn wedi creu argraff fawr arnaf."

Mae Prosiect Zero Sir Gâr, a lansiwyd gan Gyngor Sir Caerfyrddin yn ystod cynhadledd fyd-eang COP26 2021 ar newid yn yr hinsawdd, yn galw ar bobl i wneud newidiadau, rhannu syniadau, a dechrau sgyrsiau i annog pawb i gydweithio i fynd i'r afael â'r mater.

Mae'n canolbwyntio ar bob ymdrech sy'n cael ei gwneud gan y cyngor wrth iddo weithio tuag at fod yn garbon sero-net erbyn 2030.

Mae ysgolion ledled Sir Gaerfyrddin yn cynnal amserlen o weithgareddau drwy gydol COP26, gan gynnwys gwasanaethau boreol a gweithgareddau am newid yn yr hinsawdd.

Ychwanegodd y Cynghorydd Ann Davies, yr Aelod Cabinet dros Newid Hinsawdd:

Mae ein plant ysgol yn barod i wynebu'r her o ddod yn Archarwyr Prosiect Zero ac yn rhannu ein hangerdd a'n hymrwymiad tuag at daclo newid hinsawdd. Rwy'n edrych ymlaen at weld pa syniadau y byddant yn eu cynnig a'r ysbrydoliaeth y byddant yn ei rhoi i'n hannog i wneud newidiadau bach a fydd yn gwneud gwahaniaeth mawr.”

 

Maniffesto Gweithredu dros yr Hinsawdd Gôl-geidwad Byd-eang Sir Gaerfyrddin

Crëwyd y maniffesto hwn ar gyfer Nod Datblygu Cynaliadwy 13 Newid yn yr Hinsawdd gan Gôl Geidwaid Byd-eang Sir Gaerfyrddin drwy gyfrwng y prosiect Walk the Global Walk. Daeth yr argymhellion i'r amlwg drwy drafodaethau â Gôl-geidwaid Byd-eang o wledydd partner, cynghorwyr a swyddogion Cyngor Sir Caerfyrddin, athrawon, cynrychiolwyr y Cyngor Ieuenctid, Dolen Cymru Lesotho a Chadwch Gymru'n Daclus.

Rydym ni, pobl ifanc Sir Gaerfyrddin, wedi dod yn ymwybodol iawn o'r peryglon i'n cenhedlaeth ein hunain ac i genedlaethau'r dyfodol a achosir gan ddiffyg gweithredu yn wyneb newid yn yr hinsawdd. Mae'r argyfwng hinsawdd eisoes yn effeithio ar filiynau ledled y byd, gan daro galetaf y rhai sydd â'r adnoddau lleiaf i ddelio ag ef.

Rydym yn gwneud newidiadau i'n ffordd o fyw fel unigolion ac yn arwain ar weithredoedd yn ein hysgolion a'n cymunedau i addasu i newid yn yr hinsawdd a'i liniaru. Fodd bynnag, os ydym am gael effaith ystyrlon, ni allwn wneud hyn ar ein pennau ein hunain. Felly gofynnwn i Gyngor Sir Caerfyrddin addo i ymrwymo i weithredu dros yr hinsawdd drwy:

 

  1. Hyrwyddo datblygiad mannau gwyrdd a chefnogi plannu rhywogaethau coed brodorol o leiaf 10 coeden ym mhob ysgol, neu gymuned yr ysgol os nad yw tir yr ysgol yn addas, a sicrhau eu diogelwch parhaus.
  2. Annog a chefnogi cludiant diogel a chynaliadwy i'r ysgol gan gynnwys rhannu ceir, cerdded a beicio e.e. darparu llochesi ar gyfer beiciau
  3. Sefydlu corff ymgynghori ar weithredu dros yr hinsawdd sy'n cynnwys grŵp cynrychioliadol o bobl ifanc, cynghorwyr, swyddogion cyngor, a busnesau lleol sy'n cyfarfod bob 3 mis i sicrhau cynnydd ar y maniffesto hwn
  4. Rhoi cymorth i wledydd sy'n datblygu i fynd i'r afael ag effaith newid yn yr hinsawdd e.e. drwy gefnogi menter Maint Cymru
  5. Cefnogi datblygiad gerddi mewn ysgolion a chymunedau lleol i ddarparu bwyd ac annog bioamrywiaeth e.e. darparu hadau a gwrtaith heb fawn
  6. Dyblu defnydd y cyngor o gerbydau hybrid a thrydan a gosod pwyntiau gwefru trydan mewn ysgolion cynradd ac uwchradd priodol erbyn Ionawr 2022
  7. Cydweithio ag ysgolion a chyflenwyr i leihau plastig untro mewn ysgolion erbyn Ionawr 2022
  8. Sicrhau bod pobl ifanc yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt i gyflawni gweithredoedd perthnasol dros yr hinsawdd

 

  • Gwnewch eich rhan i leihau ôl troed carbon Sir Gaerfyrddin trwy gymryd rhan ym Mhrosiect Zero Sir Gâr - gallwch gael rhagor o wybodaeth am yr hyn mae'r Cyngor yn ei wneud a chael syniadau am yr hyn gallwch chi ei wneud drwy fynd i www.sirgar.llyw.cymru/ProsiectZeroSirGar. Dechreuwch sgyrsiau a rhannwch syniadau ar-lein gan ddefnyddio #ProsiectZeroSirGâr